Định nghĩa

1. Danh từ:
   • Tên gọi một loài ngựa: Chỉ loài ngựa có nguồn gốc từ phương Bắc (Hồ), thường được dùng trong văn chương để biểu tượng cho nỗi nhớ quê hương, cố hương.
   • Hình ảnh ẩn dụ: Biểu tượng cho lòng hoài hướng về nơi chôn rau cắt rốn, nỗi nhớ quê hương da diết của người xa xứ.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ:
  • Ngựa Hồ thấy gió bấc thổi thì hí vang, nhớ đến quê hương phương Bắc. (Ngựa Hồ thấy gió bấc thổi thì hí lên, nhớ đến quê hương phương Bắc.)
  • Tấm lòng của kẻ ly hương cũng tựa như Ngựa Hồ, luôn hướng về cố quốc. (Tấm lòng của người xa quê cũng giống như Ngựa Hồ, luôn hướng về quê cũ.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "Lòng nhớ nước của Ngựa Hồ": Cụm từ dùng để diễn tả tình cảm nhớ thương quê hương, đất nước một cách sâu sắc và tự nhiên, như bản năng.
  • Dù đã nhiều năm sống ở xứ người, lòng nhớ nước của Ngựa Hồ trong ông chưa bao giờ nguôi.
• "Tiếng hí Ngựa Hồ": Hình ảnh tượng trưng cho tiếng lòng thổn thức, khao khát được trở về nơi chốn cũ.
  • Bài thơ ấy là tiếng hí Ngựa Hồ của một tâm hồn thi sĩ đang lưu lạc.

Biến thể và từ gần giống

• Ngựa Bắc: Cách gọi khác chỉ loài ngựa từ phương Bắc, có thể dùng với ý nghĩa tương tự.
• Hồ mã: Cách gọi cổ, từ Hán Việt, cùng chỉ loài ngựa từ đất Hồ (phương Bắc).

Từ đồng nghĩa

• Vọng quốc: (từ Hán Việt) Nhìn về đất nước, chỉ nỗi nhớ nước.
• Hoài hương: (từ Hán Việt) Nhớ quê hương.

Thành ngữ, điển tích liên quan

• "Ngựa Hồ hướng phong" / "Hồ mã tê bắc phong": Điển tích xuất phát từ sách cổ Trung Quốc, kể về loài ngựa Hồ sinh trưởng ở phương Bắc, khi nghe tiếng gió bắc thổi liền hí lên vì nhớ quê. Thành ngữ này dùng để ví với lòng người luôn nhớ về cố hương.
  • Tâm trạng của những người con xa Tổ quốc trong đêm giao thừa thật đúng là "Hồ mã tê bắc phong".

1. Nói lòng nhớ nước
2. Ngựa Hồ sinh ở đất Bắc, quen với gió Bắc nên thấy gió thổi thì hý lên
3. Xem Chim Việt đậu cành Nam